MENU
Trafostacja Sztuki w Szczecinie ul. 艢wi臋tego Ducha 4 CZYNNA Wto-Nie 11:00-19:00 +48 91 400 00 49
Logo TRAFO

ODCINEK 13
ANTYKAPITALISTYCZNY KAPITA艁

Natalia Laskowska rozmawia z Edk膮 Jarz膮b, Darkiem Pietraszewskim i Tosi膮 Ulatowsk膮 o Radiu Kapita艂, jego strukturze, planach dalszego rozwoju oraz nadziejach pierwszej w Polsce stacji spo艂eczno艣ciowej.

W lipcu 2020 r. Radio Kapita艂 obchodzi艂o swoje pierwsze urodziny. Z tej okazji Natalia Laskowska rozmawia z Edk膮 Jarz膮b, Darkiem Pietraszewskim i Tosi膮 Ulatowsk膮 o Radiu Kapita艂, planach dalszego rozwoju stacji oraz nadziejach i strukturze pierwszego w Polsce radia spo艂eczno艣ciowego.

Jeste艣cie radiem spo艂eczno艣ciowym, mo偶ecie opowiedzie膰 co to znaczy i jak wygl膮da struktura organizacyjna Radia?

Tosia: Struktura jest g艂贸wnym rozr贸偶nieniem mi臋dzy 鈥瀦wyk艂ym radiem鈥 a radiem spo艂eczno艣ciowym. To drugie jest zorganizowane w spos贸b niehierarchiczny i jest tworzone przez spo艂eczno艣膰. Bardzo wiele podmiot贸w, kt贸re dzia艂aj膮 na zasadzie wolontariatu jest zaanga偶owanych w tworzenie audycji oraz w organizacj臋 i koordynacj臋 dzia艂a艅 Radia. Poza tym zale偶y nam na tym, aby by膰 platform膮, kt贸ra 艂膮czy r贸偶ne spo艂eczno艣ci: ludzi kultury ze 艣rodowiskiem muzycznym, niezale偶nych wydawc贸w, 艣rodowiska aktywistyczne, itd.

Darek: Radio jest tworzone przez ludzi tworz膮cych autorskie audycje, kt贸re s膮 w zasadzie tkank膮 radia. Jest to przede wszystkim inicjatywa oddolna. Ponadto, tym co r贸偶ni radio 鈥瀦wyk艂e鈥 od naszego jest to, 偶e jeste艣my radiem internetowym. Ci臋偶ko by艂oby prowadzi膰 tak wolne radio poza przestrzeni膮 internetow膮.

Edka: Jest to projekt niekomercyjny. Nie ma kapita艂u za艂o偶ycielskiego. Wiele rzeczy ogarniamy w艂asnym sumptem, np. wyposa偶enie studia sfinansowali艣my w艂asnymi si艂ami.

Z tego, co mo偶na przeczyta膰 na stronie radia, dzia艂acie na zasadzie spo艂ecznego akcjonariatu i ka偶dy mo偶e sta膰 si臋 akcjonariuszem, czyli kupi膰 cegie艂k臋 czy te偶 akcj臋 radia. Czy mo偶ecie opisa膰 dok艂adnie, na czym polega akcjonariat?

Tosia: To by艂 tymczasowy spos贸b, 偶eby radio wystartowa艂o, aby zebra膰 jak膮艣 pierwsz膮 pul臋 pieni臋dzy, kt贸ra pozwoli艂aby nam na dokupienie sprz臋tu czy na za艂o偶enie strony internetowej. Aktualnie forma akcjonariatu jako g艂贸wnego sposobu finansowania radia wyczerpa艂a si臋.Oczywi艣cie radio nadal dzia艂a dzi臋ki spo艂eczno艣ciowemu wsparciu. Zebrali艣my fundusze na zorganizowanej przez nas imprezie benefitowej, na naszej stronie internetowej mamy dobrowolne wp艂aty. Natomiast je艣li chodzi o akcjonariat, jeste艣my w momencie, w kt贸rym zastanawiamy si臋 jak dalej rozwin膮膰 t臋 ide臋. Nadal mo偶na kupi膰 okazjonalnie akcj臋, ale nie jest ju偶 to g艂贸wny spos贸b pozyskiwania 艣rodk贸w dla radia, raczej symboliczne wsparcie.

Darek: Ca艂y pomys艂 akcjonariatu towarzyszy艂 otwarciu Radia jako cz臋艣膰 obchod贸w 30-lecia Komuny Warszawa. Sam pomys艂 wyszed艂 z projektu artystycznego, kt贸ry by艂 realizowany w MSN. Tak, jak Tosia m贸wi艂a, akcjonariat si臋 troch臋 wyczerpa艂, bo trudno by艂o znale藕膰 dalszy spos贸b jego realizacji ju偶 po zako艅czeniu akcji Komuny. Ale jest on fajn膮 ide膮, kt贸ra pokazuje natur臋 naszego radia. I chcemy z t膮 ide膮 powr贸ci膰, ale na razie nie wiadomo w jakiej formie.

Troch臋 pokrzy偶owa艂a nam plany pandemia – tak jak wszystkim. Planowali艣my benefitowe imprezy, na kt贸rych mieli艣my zbiera膰 pieni膮dze na nasz膮 dzia艂alno艣膰. Niew膮tpliwie musimy szuka膰 sposob贸w zarabiania na radio, bo mamy comiesi臋czne koszta podstawowe. Dlatego, pod koniec czerwca ruszy艂 patronite, czyli wsparcie spo艂eczno艣ciowe. Polega to na tym, 偶e osoba kt贸ra zdecyduje si臋 nas wspiera膰, mo偶e jednorazowo, b膮d藕 comiesi臋cznie uiszcza膰 jak膮艣 kwot臋 na dzia艂alno艣膰 radia. Je艣li radio si臋 nie rozwija, to stoi w miejscu, a je艣li stoi w miejscu, to oznacza, 偶e si臋 cofa. Wi臋c ca艂y czas pracujemy nad tym bardziej intensywnie ni偶 wcze艣niej.

https://patronite.pl/radiokapital

Tosia: Warto jeszcze wspomnie膰 o tym, 偶e Radio Kapita艂 nawi膮zuje do bogatej tradycji Community Radios, kt贸re funkcjonuj膮 w艂a艣nie dzi臋ki wsparciu spo艂eczno艣ciowemu. Staramy si臋 dowiadywa膰 jak zbieraj膮 fundusze inne radiostacje i tych sposob贸w jest kilka: zbi贸rki pieni臋dzy podczas jednorazowych wydarze艅, w internecie poprzez sprzeda偶 fant贸w, czy r贸偶ne formy patronatu.

My艣l臋, 偶e idealn膮 sytuacj膮 by艂oby, gdyby ta spo艂eczno艣膰 skupiona wok贸艂 radia, czyli tw贸rczynie i tw贸rcy audycji i s艂uchacze wspierali/wspiera艂y Radio Kapita艂 tak偶e finansowo. To mog艂oby by膰 takim realnym akcjonariatem.

Na pocz膮tku by艂y chyba jakie艣 spotkania akcjonariuszy i akcjonariuszek?

Tosia: Faktycznie by艂y takie spotkania. Na jednym z nich akcjonariusze i akcjonariuszki zdecydowali, jaki b臋dzie pierwszy du偶y wydatek. Wtedy zosta艂a podj臋ta decyzja, 偶e pierwszym wydatkiem b臋dzie strona internetowa, a nie np. zakup sprz臋tu. Wydaje mi si臋, 偶e w tej chwili musimy zmieni膰 troch臋 kierunek. Mo偶e powinni艣my zaoferowa膰/zaproponowa膰 ludziom bardziej konkretnie, co to znaczy 鈥瀉kcjonariat鈥. Mo偶e musimy si臋 zastanowi膰, czy patronat mo偶e by膰 form膮 akcjonariatu.

D: Chodzi tu o przedefiniowanie pomys艂u i ubranie go w nowe narz臋dzia, aby s艂u偶y艂y radiu w wi臋kszym stopniu a nie by艂y tylko akcj膮 artystyczn膮. Sam pomys艂 jest super i akcja wysz艂a 艣wietnie, ale realia wtedy te偶 by艂y troch臋 inne. W tamtym czasie mieli艣my w radiu mo偶e 10 audycji, a teraz jest ponad 250. Ja bym chcia艂 przypomnie膰, 偶e radio ma teraz nieca艂y rok, wystrzeli艂o dopiero w styczniu 2020 r. Mo偶emy powiedzie膰, 偶e Kapita艂 w obecnym kszta艂cie ma p贸艂 roku, co jest fenomenalne, bo tak szybko uda艂o si臋 rozwin膮膰.

Macie du偶o audycji o tematyce spo艂ecznej, jeste艣cie radiem spo艂ecznym?

Darek: S艂owo „spo艂eczne” kojarzy mi si臋 z radiem, kt贸re pochyla si臋 nad problemami spo艂ecze艅stwa. A my raczej zapraszamy to spo艂ecze艅stwo do nas. Ka偶dy realizuje swoj膮 potrzeb臋 i wizj臋 w autorski spos贸b. Nie to jest radio spo艂eczne, tylko spo艂eczno艣ciowe. Chocia偶 jak膮艣 misj臋 spo艂eczn膮 realizujemy dzi臋ki inkluzywno艣ci. Praktycznie nie ma 偶adnego problemu, by osoba „z ulicy” mog艂a wej艣膰 i nadawa膰.

Edka: O tym jest nawet pasmo, kt贸re si臋 nazywa Audycje SPO艁ECZNE聽 i to jest rzeczywi艣cie audycja, kt贸ra pochyla si臋 nad problemami spo艂ecznymi. Ta misja spo艂eczna jest realizowana przez r贸偶ne audycje. W audycji, kt贸r膮 ja prowadz臋 mo偶esz spotka膰 np. sexworkerki i dowiedzie膰 si臋 jak sobie radz膮 podczas pandemii https://radiokapital.pl/shows/rebel-tren https://radiokapital.pl/shows/rebel-rebel , albo jest audycja Lesbijki na szczyciehttps://radiokapital.pl/shows/lesbijki-na-szczycie , gdzie Emi Barabasz opowiada o swoim specyficznym 艣wiecie.

Darek: Nadajemy nie tylko audycje spo艂eczne. Jest wiele program贸w czysto muzycznych. Radio przyci膮ga osoby, kt贸re maj膮 po prostu potrzeb臋 wypowiedzenia si臋 w jaki艣 tematach a nie ma takiego medium w Polsce, poza Kapita艂em, kt贸re dawa艂oby pe艂n膮 swobod臋. Wygl膮da na to, 偶e radio przyci膮ga takie osoby i takie inicjatywy i st膮d jest sporo spo艂ecznych audycji. W ostatnim czasie dosz艂y audycje r贸wno艣ciowe, czy LGBTQ+, kt贸re znalaz艂y w Kapitale enklaw臋, 偶eby si臋 wypowiedzie膰 bez 偶adnej kr臋pacji. Tutaj mog膮 wej艣膰 i co tydzie艅, co dwa tygodnie, co cztery – jak jest im wygodnie, zaprosi膰 kogokolwiek i porozmawia膰 o czymkolwiek i nie ba膰 si臋. Dosta艂em np. pytanie od Kewina, z widzialnej r臋ki, kt贸ry chcia艂 porozmawia膰 o tabletkach wczesnoporonnych i czy mo偶e na 鈥瀉ntenie鈥 w og贸le o tym porozmawia膰. https://radiokapital.pl/shows/widzialna-reka No tak, OCZYWI艢CIE! Po to to radio jest. To jest sytuacja otwarta. Jeste艣my tolerancyjni do jaki艣 tam granic. Nie ma miejsca na mow臋 nienawi艣ci, czy rasistowskie, seksistowskie zachowania itd.

Czy to, 偶e w p贸艂 roku uda艂o si臋 tak wystrzeli膰 (ponad 250 audycji, ponad 250 prowadz膮cych) wynika z tego, 偶e w Polsce spo艂ecze艅stwo jest 鈥瀏艂odne鈥 swobodnego i wolnego wypowiadania si臋?

D: Nie (艣miech), to jest praca, kt贸r膮 wykonali艣my. Czas na reakcj臋 spo艂ecze艅stwa i jego g艂odu dopiero mo偶e nadej艣膰, je艣li b臋dzie szerszy zasi臋g radia. To, co si臋 sta艂o, to jest praca wszystkich os贸b zaanga偶owanych w radio w przeci膮gu ostatnich kilku miesi臋cy, a na takie wyniki, o kt贸rych m贸wisz to musimy, my艣l臋, poczeka膰 rok i wtedy b臋dzie mo偶na faktycznie oceni膰, czy spo艂ecze艅stwo jest faktycznie g艂odne wolno艣ci. Wiadomo, 偶e Radio Kapita艂 nie jest dla wszystkich. Te tre艣ci s膮 tak naprawd臋 do艣膰 w膮skie.

E: Ja czuj臋 to, o co pytasz, Natalia, i wydaje mi si臋, 偶e to jest troch臋 zwi膮zane z pandemi膮. To znaczy mam nadziej臋, 偶e ta sytuacja spo艂ecznej izolacji troch臋 przedefiniowa艂a nasze oczekiwania i nasze relacje z mediami. Widz臋 po swoich znajomych, 偶e co raz cz臋艣ciej do mnie pisz膮 i pytaj膮, jak zrobi膰 podcast i to mo偶e te偶 bierze si臋 z dobrego przyk艂adu, kt贸ry daje Radio Kapita艂 鈥 ca艂y czas nadajemy, pokazujemy 偶e si臋 dzieje, 偶e jeste艣my ca艂y czas na antenie i robimy audycje tak偶e „na 偶ywo”, mimo braku studia, bo nie mogli艣my chodzi膰 do studia w trakcie lockdownu. Ale to co m贸wisz o tej potrzebie wolno艣ci dopiero si臋 teraz rodzi – po tym strasznym zawaleniu newsami, fake newsami, informacj膮, wypowiedziami 鈥瀍kspert贸w鈥. Mam nadziej臋, 偶e ten paradygmat przesunie si臋 w stron臋 sprawczo艣ci i odpowiedzialno艣ci. Ja mo偶e mam po prostu pobo偶ne 偶yczenie, ale kilka takich znak贸w si臋 pojawia. A Radio Kapita艂 na pewno takim medium jest: niezale偶nym. Mo偶na u nas na antenie powiedzie膰 o tabletce „dzie艅 po”.

Co jest dla was istotne w tworzeniu Radia Kapita艂?

Tosia: Dla mnie ciekawy jest w膮tek roli radia w bran偶y muzyki klubowej. W sytuacji pandemii bardziej da艂o si臋 odczu膰 potencja艂 radia. Od jakiego艣 czasu trwaj膮 debaty na temat to偶samo艣ci tego 艣rodowiska w Polsce. To jest bardzo szeroki temat, ale g艂贸wny problem polega na tym, 偶e tej to偶samo艣ci nie ma. Uwa偶am, 偶e radio powinno si臋 zaanga偶owa膰 i przyci膮gn膮膰 艣rodowisko klubowe, pokaza膰, 偶e u nas te偶 jest miejsce na prezentowanie tej muzyki i warto艣ci tej sceny. Radio Kapita艂 mo偶e mie膰 opiniotw贸rcz膮 funkcj臋, czy mo偶e by膰 platform膮, kt贸ra zrzesza 鈥瀖niejszych鈥/ mniej znanych muzyk贸w, festiwale, itd., po to, aby by膰 partnerem z du偶ymi graczami. Wiadomo, 偶e to wymaga du偶ego wysi艂ku i sporo czasu musi min膮膰, aby przekona膰聽 osoby i聽 instytucje.

Darek: To jest jeden z cel贸w radia: mie膰 wp艂yw na tworzenie w Polsce przestrzeni do wytwarzania pewnych zmian. Bycie reprezentantem r贸偶nych spo艂eczno艣ci, w tym muzycznych. Tego nie by艂o. P贸ki co 艣rodowiska s膮 zatomizowane. Mam poczucie, 偶e to jest pierwsza pr贸ba stworzenia przestrzeni i prezentowania tak r贸偶nych grup. My艣l臋, 偶e my, jako prowadz膮cy radio, zrobili艣my to odpowiedzialnie, najlepiej jak potrafimy, 偶eby budowa膰 si艂臋 i mo偶liwo艣膰 przebicia si臋 oraz rozmowy z takimi partnerami jak du偶e festiwale, itd. P贸ki co radio jeszcze nie ma takiej si艂y i to jest praca do wykonania, ale mamy takie ambicje.

E: Dla mnie opr贸cz takich ambicji, czy te偶 celu, 偶eby do艂膮czy膰 do wi臋kszych graczy, do po艂膮czenia si臋 z 艣rodowiskiem, do wsp贸艂tworzenia, wsp贸艂uczestniczenia, jest to, 偶e jeste艣my tam, gdzie innych graczy nie ma. To znaczy niezale偶ne inicjatywy, mniejsze festiwale, lokalne sceny czy wydarzenia mog膮 zaistnie膰 w Radiu Kapita艂. To mo偶e z mojego do艣wiadczenia: w Zamo艣ciu jest聽 festiwal Fortalicje. Nigdy wcze艣niej nie s艂ysza艂am o tym wydarzeniu, a nagle jest relacja z niego u nas w Radio. S膮 jakie艣 koncerty w M艂odszej Siostrze… Takie rzeczy, kt贸re mo偶na amplifikowa膰 dzi臋ki radiu. To dzia艂a te偶 w drug膮 stron臋: my mo偶emy aplifikowa膰 rzeczy mniej znane.

D: Tutaj rola radia polega na tym, 偶e ma reprezentowa膰 艣rodowiska, kt贸re nie mia艂y wcze艣niej takiej si艂y przebicia. Chcemy wywarza膰 par臋 drzwi, 偶eby zrzuci膰 zas艂on臋 ignorancji czy to przy festiwalach czy przy innych projektach, kt贸re w zasadzie nie pochylaj膮 si臋 nad codzienno艣ci膮 i czerpi膮 sobie z wieloletniego dorobku artyst贸w, artystek, booker贸w i innych 艣rodowiskowych dzia艂a艅 oddolnych. Chcemy zbudowa膰 swoj膮 si艂臋.

T: Ja chcia艂am sprostowa膰, 偶e oczywi艣cie nie chodzi o to, aby sta膰 si臋 takim du偶ym graczem, czy dosta膰 si臋 do tego grona – widz臋 radio jako tak膮 platform臋, kt贸ra po艂膮czy tych ma艂ych graczy z du偶ymi. Mniej podzia艂u na du偶ych i ma艂ych a wi臋cej inicjatywy i dialogu. 呕eby to si臋 wydarzy艂o, ludzie mo偶e musz膮 dostrzec, 偶e potrzebuj膮 tego radia.

D: Wa偶ne, 偶eby wewn膮trz radia mog艂o si臋 to „przetrawi膰” do ko艅ca, bo na razie ludzie, kt贸rzy w ci膮gu ostatniego p贸艂 roku doszli do radia i tworz膮 audycj臋 jeszcze s膮 tacy skupieni na tym, 偶e 鈥炁俛艂鈥, mo偶emy nadawa膰. Dopiero czekamy na t臋 refleksj臋 „艂a艂”: jestem jedn膮 / jednym z 250-300 os贸b, kt贸re wsp贸艂tworz膮 pewien jeden byt. Wi臋c to 鈥瀓estestwo鈥 radia, charakter radia dopiero musi si臋 naturalnie wytworzy膰. Jeste艣my bardzo 艣wie偶膮 sytuacj膮. I wszyscy musz膮 nadgoni膰 i zastanowi膰 si臋 nad tym co si臋 faktycznie dzieje. To wymaga czasu i zrozumienia, jak funkcjonuje radio, co mo偶e da膰 i, przede wszystkim, wytworzenia poczucia wsp贸lnoty. Wa偶ne jest, aby wyzby膰 si臋 troch臋 EGO jako osoba, kt贸ra robi audycje na rzecz og贸艂u.

Czy w艂a艣nie st膮d bierze si臋 nazwa radia? Czyli 鈥濳apita艂鈥?

D: Tosia? (艣miech)

T: Ta nazwa mo偶e mie膰 kilka r贸偶nych interpretacji oczywi艣cie. Ale taka najbardziej zaczepiona w rzeczywisto艣ci, to taka, 偶e pocz膮tek radia zbieg艂 si臋 z trzydziestoleciem Komuny Warszawa. I radio by艂o takim projektem w ramach rezydencji Komuny w MSN. To by艂 punkt zapalny, 偶eby w og贸le zacz膮膰 tworzy膰 radio. Has艂em przewodnim jubileuszu Komuny by艂o 鈥濳apitalizm Jest!鈥. Radio by艂o troch臋 takim wyj艣ciem od tego manifestu komuny i jednocze艣nie zwr贸ceniem uwagi na to, 偶e ten KAPITA艁 mo偶e by膰 wsp贸lnie formowany na w艂asnych warunkach.

D: Tak, to nie jest zamkni臋ta nazwa, 偶e tak si臋 wyra偶臋.

T: Ja rozumiem has艂o Komuny Warszawa tak, jak to Grzesiek Laszuk t艂umaczy艂 w wywiadzie dotycz膮cym wystawy w MSN. Jako podej艣cie afirmacyjne, w stylu: stwierdzamy, 偶e kapitalizm jest, ok, ale zr贸bmy teraz co艣 z tym. Niekoniecznie si臋 trzeba temu sprzeciwia膰, ale mo偶e mo偶na to jako艣 ugra膰 inaczej. Zamiast si臋 buntowa膰, korzysta膰 z tego, co ju偶 jest.

D: Ja troch臋 inaczej to rozumiem, 偶e niekoniecznie korzysta膰 z kapitalizmu, bo tak i tak jeste艣my na niego skazani. Skoro kapitalizm jest, to mo偶e spr贸bowa膰 dzia艂a膰 wok贸艂 niego. Ja to wezwanie Komuny interpretowa艂em tak, 偶e Kapitalizm jest i my nic z nim nie zrobimy. My go nie zdemontujemy, mo偶emy 偶y膰 ko艂o niego i musimy by膰 艣wiadomi tego, 偶e skoro mamy jaki艣 punkt odniesienia, jakim jest ten system, to mo偶emy my艣le膰 w alternatywny spos贸b, tak ja to rozumiem. Ale pomys艂 na interpretacj臋 tego ewoluuje i dzisiaj naszym has艂em jest 鈥濿艁膭CZ SW脫J KAPITA艁鈥. Chcemy w ten spos贸b pokaza膰, 偶e wa偶ny jest wk艂ad ka偶dego cz艂owieka. Taki osobowo艣ciowy, jego praca – i 偶e to jest podwalin膮 wsp贸lnych dzia艂a艅.

E: Na otwarciu z grup膮 ETC czytali艣my fragmenty Kapita艂u聽Marksa…

D: Jest np. bardzo fajna audycja o kapitalizmie w艂a艣nie w Radiu Kapita艂 co 4 tygodnie, pt. Nowa dekadahttps://radiokapital.pl/shows/nowa-dekada . To jest fantastyczne, ja tego s艂ucham. Nie b贸jmy si臋 kapitalizmu. Jest, wi臋c opowiadajmy o nim i o jego alternatywach. Ale nie wiem czy kapitalizm jest tym s艂owem, kt贸re towarzyszy radiu w tej chwili.

E: Przysz艂a do mojej audycji REBEL REBEL pewna poetka, 偶eby czyta膰 sw贸j tomik wierszy. Potem napisa艂a tekst, kt贸ry dla mnie by艂 wstrz膮saj膮cy, bo pokaza艂, 偶e ludzie nie zdaj膮 sobie sprawy z tego, co my robimy. Napisa艂a mniej wi臋cej: 鈥瀢chodz臋 do muzeum, schodz臋 do piwnicy, tam jest studio, gdzie siedzi prowadz膮ca i tylko prowadz膮ca, rozmawia ze mn膮, jednocze艣nie puszcza muzyk臋, realizuje d藕wi臋kowo t臋 audycj臋, ogarnia wod臋, jest gospodarzem i realizatorem鈥. My tak po prostu dzia艂amy. To jest ten aspekt w艂a艣nie pasjonacki. Nie amatorski. Staramy si臋 by膰 profesjonalni i czasami to s膮 bardzo profesjonalne audycje, przywo艂uj膮c np. audycj臋 Now膮 dekad臋. Ta moja kole偶anka by艂a wstrz膮艣ni臋ta tym, 偶e by艂a w radio, kt贸re w艂a艣nie tak dzia艂a i swoimi s艂owami stara艂a si臋 opisa膰, 偶e to jest jaki艣 rodzaj cudu, z kt贸rym mamy do czynienia. To jest w艂a艣nie KAPITA艁 ANTYKAPITALISTYCZNY. To nasze dzia艂anie w艂a艣nie godzi w ten system, w kt贸rym jak wiadomo chodzi tylko o gromadzenie, pomna偶anie, itd.

Skoro zacz臋艂a艣 ju偶 temat realizacji, to chcia艂am zapyta膰 o to, jak to wygl膮da od kuchni. Jest oko艂o 250 audycji. Jak s膮 one przygotowywane, kto uk艂ada ram贸wk臋?… Je艣li kto艣 zg艂asza si臋 do radia i, powiedzmy, dostaje czas antenowy, to musi si臋 przecie偶 nauczy膰 obs艂ugi sprz臋tu…

D: My si臋 za bardzo nie obnosimy z tym, kto dzia艂a w tym radiu i kto je tworzy. Ale jest to oko艂o 15 os贸b, powiedzmy decyzyjnych. Nie ma struktury scentralizowanej typu dyrektor czy kierownik. Proces decyzyjny jest zale偶ny od wagi decyzji, poniewa偶 drobne rzeczy robimy niezale偶nie informuj膮c po prostu o dzia艂aniach, a wa偶niejsze decyzje, takie strategiczne, podejmujemy wsp贸lnie. Powiedzmy, 偶e mo偶na to nazwa膰 jak膮艣 form膮 demokracji i to si臋 sprawdza.

Je艣li chodzi o cia艂o i serce tego organizmu, to sytuacja wygl膮da w ten spos贸b, 偶e ka偶dy kto prowadzi audycje realizuje j膮 w 100% sam. Nikt tutaj za nikogo nic nie robi. Zadaniem tych 15 os贸b jest tworzenie wygodnych, funkcjonalnych, niezawodnych narz臋dzi tak, aby ludzie mogli samodzielnie funkcjonowa膰 w radiu. Tak wi臋c sami nagrywaj膮 te audycje, sami je wgrywaj膮 do programatora, sami pisz膮 opisy, s膮 zobligowani do wys艂ania grafiki w szablonie, kt贸ry przygotowa艂a nasza graficzka.

T: Tak, jest kilka os贸b, kt贸re przy radiu pracuj膮 na co dzie艅. Osoby te maj膮 du偶o do ogarni臋cia, np. kontrol臋 jako艣ci wgrywanych plik贸w, sprawdzanie, czy te pliki s膮 w og贸le zaprogramowane, czy s膮 odpowiednio „otagowane”… itd.

Warto doda膰, 偶e opracowywanie welcome pack’a, kt贸ry mamy w tej ostatecznej wersji trwa艂o przez par臋 miesi臋cy i by艂o tworzone metod膮 pr贸b i b艂臋d贸w. W tej chwili ten zestaw jest w takiej formie, 偶e ludzie, kt贸rzy go dostaj膮 i czytaj膮 ze zrozumieniem nie potrzebuj膮 dodatkowej pomocy, 偶eby ten proces przej艣膰. Wa偶n膮 rol臋 odgrywa promocja, kt贸ra poch艂ania bardzo du偶o czasu, na szcz臋艣cie mamy teraz pomoc w postaci np. sta偶ystki i sta偶yst贸w z Instytutu Kultury Polskiej.

D: Pomys艂贸w jest bardzo du偶o, potrzeb jeszcze wi臋cej, czasu jest bardzo ma艂o a mocy przerobowych – jeszcze mniej. Mamy cotygodniowe spotkania, gdzie te偶 referujemy co zrobili艣my, co si臋 uda艂o, itd. Radio bardzo dynamicznie si臋 rozwija. Pr贸bujemy programowa膰 dzia艂ania radia na przysz艂o艣膰 kr贸tkofalow膮 i d艂ugofalow膮. Ale Radio SAMO SI臉 NIE ROBI. Jest to bardzo du偶o codziennej pracy i nawet nie wiem, jak to zobrazowa膰.

Tosia: Wiele razy pr贸bowa艂am podliczy膰, ile godzin sp臋dzam nad tym tygodniowo, ale ci臋偶ko mi to idzie. To jest naprawd臋 czasoch艂onne鈥 Mia艂am ju偶 kilka moment贸w za艂amania, 偶e to troch臋 si臋 robi praca, mo偶na by to mo偶e uj膮膰, korporacyjna w czasie, tylko 偶e z zarobkami charakterystycznymi dla 鈥渂ran偶y鈥 kulturalnej.

Darek: Moim zdaniem codzienna praca przy radiu to jest jakie艣 8 godzin 7 dni w tygodniu dla 5 os贸b. A w tej chwili robi膮 to dwie. Wi臋c to jest ogrom pracy na co dzie艅. Ponadto w rozw贸j radia jest dodatkowo zaanga偶owanych 13 os贸b. Mo偶e tego nie wida膰, ale pod t膮 mask膮 kryje si臋 ca艂kiem sprawny mechanizm, kt贸ry z dnia na dzie艅 dzia艂a co raz lepiej. Tworzymy w艂asne struktury, rozdzielamy w艂asne obowi膮zki, tworzymy narz臋dzia, aby艣my mogli wewn膮trz sprawniej dzia艂a膰.

Edka: Z艂o偶yli艣my wniosek do Sto艂ecznego Miasta Warszawa na pozyskanie minimalnych 艣rodk贸w na utrzymanie radia.聽 W tym wniosku zawarli艣my koncept radiowej instytucji, instytucji – w cudzys艂owie, bo nigdy ni膮 nie b臋dziemy i chyba nie chcemy instytucj膮 by膰. Chodzi艂o o to, 偶e zawarli艣my tam du偶o pomys艂贸w warsztatowych, anty-wykluczaj膮cych, otwieraj膮cych na wymian臋. By艂o to dla mnie wa偶ne, bo my艣leli艣my te偶 o seniorach. Opisuj膮c to bardziej dobitnie: radio Kapita艂 to nie tylko hip muzyczka. Chcemy otwiera膰 si臋 inne grupy wiekowe i udost臋pnia膰 t臋 platform臋.

D: Nie powiedzieli艣my te偶 o bardzo wa偶nej rzeczy, przynajmniej w moim mniemaniu. Chcia艂bym, 偶eby w przysz艂o艣ci ona by艂a tak samo wa偶na, jak nadawanie live. To jest to, co chcemy zaoferowa膰 w realu. Przed pandemi膮 organizowali艣my imprezy i spotkania… nie by艂o jeszcze mo偶liwo艣ci realizowania warsztat贸w. Ale praca radia w realu jest dla mnie tak samo istotna jak funkcjonowanie radia jako medium internetowego. Chcia艂bym wyj艣膰 na zewn膮trz i kontynuowa膰 t臋 ide臋 radiow膮: ide臋 spo艂eczno艣ci. Jak ju偶 b臋dzie mo偶na organizowa膰 imprezy to b臋dziemy robi膰 wszystko to, na co mo偶emy sobie pozwoli膰: warsztaty, imprezy, koncerty, szkolenia. Cokolwiek sobie wymy艣limy. Ta potrzeba spotkania ci膮gle nam towarzyszy i jest ona r贸wnorz臋dna z potrzeb膮 nadawania w internecie. Chcemy by膰 cz臋艣ci膮 spo艂eczno艣ci, a spo艂eczno艣膰 nie jest internetowa tylko realna. Ci ludzie 偶yj膮, s膮 bookerami, muzykami, producentami i to si臋 dzieje w realu, a nie w internecie

E: Ja w mi臋dzyczasie napisa艂am wniosek o grant na prac臋 z migrantkami w dw贸ch o艣rodkach w okolicach Warszawy. To s膮 g艂贸wnie uchod藕czynie z Czeczeni, Syrii, Afryki osoby, kt贸re uciek艂y/zosta艂y uratowane z procesu handlu lud藕mi. Niestety nie dosta艂am dofinansowania. A ja za艂o偶y艂am, 偶e ju偶 nie b臋d臋 zasuwa膰 ca艂y czas „za free” czy wr臋cz anga偶uj膮c swoje minimalne 艣rodki finansowe.

D: Ka偶dy realizuje tak, jak pozwala mu na to czas i 艣rodki. Nie ma tutaj 偶adnego przymusu. Nie na zasadzie: albo dajesz z siebie 100% albo wylatujesz. W 偶adnym wypadku. Wszyscy jeste艣my tutaj dobrowolnie i w r贸偶nym stopniu zaanga偶owania.

E: M贸wi臋 o czym艣 innym: 偶e czasami chcia艂oby si臋 po prostu da膰 jeszcze wi臋cej, ale nie dop艂aca膰. Widz臋 po sobie, 偶e swoje zaanga偶owanie musz臋 „przykr臋ca膰”.

Mieli艣cie wcze艣niej kontakt z radiem? Pracowali艣cie w radiu?

D: W nieca艂y rok stworzyli艣my radio spo艂eczno艣ciowe od podstaw, 艂膮cznie z wymy艣leniem聽聽 narz臋dzi, procedur i strategii. Nie korzystali艣my z 偶adnych gotowych pomys艂贸w. Wszystko dzieje si臋 „na fali” naszej energii.聽 To tak jak z klockami lego: najpierw musia艂y by膰 wymy艣lone klocki lego, 偶eby mo偶na by艂o je sk艂ada膰. Jak zaczynali艣my robi膰 radio, to nie by艂o klock贸w lego.

T: To, co mieli艣my, to osoby z r贸偶nymi do艣wiadczeniami: osoby z do艣wiadczeniem wydawniczym, did偶eje,, realizatorzy d藕wi臋ku, osoby, kt贸re potrafi膮 dobrze przeprowadza膰 wywiady, fotografk臋, graficzk臋.

D: Ludzie z du偶ymi umiej臋tno艣ciami, ludzie, dzi臋ki kt贸rym uda艂o si臋 stworzy膰 pierwsze narz臋dzia i potem kolejne, dzi臋ki kt贸rym mogli艣my stworzy膰 radio.

T: Radio funkcjonuje na zasadzie przekazywaniu sobie umiej臋tno艣ci. Szkolimy sta偶yst贸w, dzi臋ki czemu oni potrafi膮 zrobi膰 to wszystko, co te 15 os贸b. Dzia艂amy w kr臋gu dzielenia si臋 wiedz膮 i do艣wiadczeniem. Tak funkcjonuje ca艂a radiowa spo艂eczno艣膰. W grupie na facebook ludzie pisz膮 o r贸偶nych do艣wiadczeniach z realizowania audycji. Je艣li kto艣 ma problem to od tego jest grupa, bo jest wiele os贸b, kt贸re ju偶 mia艂y ten problem, lub ju偶 kupowa艂y mikrofon, wi臋c mog膮 co艣 doradzi膰 czy poleci膰. Tak te偶 mo偶na kapita艂 interpretowa膰. To jest taka wymiana wiedzy i聽 umiej臋tno艣ci.

Czy co艣 was zaskoczy艂o w trakcie tworzenia Radia Kapita艂? Jak wygl膮daj膮 oczekiwania w stosunku do tego, co si臋 dzia艂o i dzieje nadal? Czy by艂o co艣 innego ni偶 my艣leli艣cie, 偶e b臋dzie?

D: Ja mam co艣 takiego. Dotyczy to przede wszystkim ludzi. Ju偶 wcze艣niej robi艂em koncerty i jestem wydawc膮 w ma艂ym labelu wi臋c przewidywa艂em, jakie mog膮 by膰 problemy, powiedzmy, polskiej sceny niezale偶nej. Kiedy okaza艂o si臋, 偶e uda艂o nam si臋 stworzy膰 platform臋, na kt贸rej ci ludzie mog膮 swobodnie wypowiada膰 si臋 czy promowa膰 swoje dzia艂ania,聽 to zacz膮艂em proponowa膰 r贸偶nym osobom uczestniczenie w Kapitale. Ale oni kompletnie nie rozumieli tych mo偶liwo艣ci, kt贸re si臋 w艂a艣nie otworzy艂y i tego, co mo偶e da膰 wsp贸lne dzia艂anie. Przed Kapita艂em te偶 by艂y pr贸by po艂膮czenia, ale teraz widz臋, dlaczego nieudane: problemem jest przede wszystkim ego i brak wizji tego, 偶e samemu si臋 nic nie osi膮gnie. Dopiero, gdy si臋 zostanie samemu, to si臋 przypomina, 偶e gdzie艣 s膮 ludzie, jaka艣 grupa, kt贸ra mo偶e ci w jaki艣 spos贸b pom贸c. Mo偶e nadal nie ma tej 艣wiadomo艣ci – takiej pe艂nej i ja si臋 o to w jaki艣 spos贸b rozbi艂em, ale szybko zda艂em sobie spraw臋, 偶e trzeba dzia艂a膰 inaczej. Mo偶e najlepszym sposobem na zaanga偶owanie ludzi jest pokazanie, 偶e jednak w tej spo艂eczno艣ci jest si艂a i zaprasza膰 ich po raz dziesi膮ty, albo poczeka膰 a偶 sami si臋 odezw膮 i zobacz膮, 偶e to po prostu dzia艂a.

T: Chyba najbardziej do Radia przyci膮gn膮艂 mnie temat jednoczenia si臋 kolektyw贸w w jeden wielki kolektyw. Pr贸bowa艂am co艣 takiego robi膰 jeszcze w poprzednim roku, tzn. po艂膮czy膰 r贸偶ne kolektywy muzyczne i imprezowe i np. zrobi膰 wsp贸lnie jedn膮 imprez臋 benefitow膮, dzi臋ki kt贸rej b臋dzie mo偶na kupi膰 wsp贸lny sprz臋t did偶ejski, kt贸rego wypo偶yczanie jest zwykle najwi臋kszym wyzwaniem przy organizacji imprez oddolnych i non-profitowych. Radio zacz臋艂o si臋 w dobrym momencie, poniewa偶 od niedawna istnia艂a grupa na fb, gdzie te kolektywy si臋 komunikowa艂y. Mia艂am tak膮 nadziej臋, 偶e radio pog艂臋bi te wi臋zi. Spodziewa艂am si臋, 偶e b臋dzie to bardziej odczuwalne. Ponadto liczy艂am, 偶e niekt贸re osoby b臋d膮 dzia艂a膰 w radiu, a jednak niewiele z nich si臋 zaanga偶owa艂o.

D: Moja konkluzja jest taka, 偶e ludzie nie byli gotowi na tak膮 inicjatyw臋, bo wydarzy艂a si臋 do艣膰 szybko, energicznie i nagle. Ale to zapewne kwestia czasu i pracy, aby u艣wiadomi膰 艣rodowiskom, 偶e warto i 偶e tylko w grupie si艂a. Ludzie nie byli przygotowani na tak膮 inicjatyw臋. My艣l臋, 偶e to ich zaskoczy艂o.

E: To, o czym Tosia m贸wi, tzn. 偶e ludzie nie s膮 gotowi na tak膮 wsp贸艂prac臋, obserwuj臋 r贸wnie偶 na innych polach, np. w sytuacji protestu. Jest co艣 takiego w naszej naturze, 偶e czekamy na lidera. Jeste艣my przyzwyczajeni do dzia艂ania w strukturach i hierarchiach. Kiedy pojawia si臋 propozycja wsp贸艂pracy, bardzo du偶o czasu zajmuje nam pozbycie si臋 nastawienia nieco roszczeniowego, typu: kto艣 ma nam m贸wi膰, co mamy zrobi膰. Bardzo mnie cieszy, 偶e w KAPITALE jest inaczej, przynajmniej mi臋dzy nami – w grupach zadaniowych. Wida膰, 偶e to rozk艂ada si臋 r贸wnolegle. Chcia艂abym jeszcze powiedzie膰 o swoim zaskoczeniu, a mianowicie o tym, jak pot臋偶nym medium jest radio. To mo偶e b臋dzie taki osobisty 鈥瀢sad鈥, ale pami臋tam, jak, w trakcie audycji, artysta, z kt贸rym prowadzi艂am rozmow臋, powiedzia艂, 偶e zosta艂 zgwa艂cony. Po wywiadzie zadzwoni艂 do niego ojciec, kt贸ry nas s艂ucha艂 i ta audycja sta艂a si臋 tub膮 dla ich spotkania. Kiedy wychodzi艂 z radia,rozmawia艂 przez telefon i p艂aka艂. 鈥 Radio mo偶e mie膰 si艂臋 medium bardzo intymnego, przenosz膮cego rzeczy prywatne w sfer臋 publiczn膮. Tak wi臋c w Kapitale jest zaufanie i odwaga, kt贸re wypracowali艣my. U nas mo偶na tak rozmawia膰. Nie wiem, czy kto艣 by si臋 na to zdecydowa艂 w RMF czy w innym radiu komercyjnym. My stworzyli艣my takie miejsce.

D: Samo nadawanie live, jak wcze艣niej wspomnia艂em, stanowi bardzo powa偶n膮 warto艣膰 sam膮 w sobie, bo daje ludziom szans臋 nawi膮zywania kontaktu tu i teraz. Nie ma znaczenia, ile os贸b Ci臋 w danej chwili s艂ucha. Wa偶ne jest to, 偶e nadajesz komunikat na 偶ywo do kogo艣 i, je艣li trafi on do jednej osoby, to po艂膮czenie ju偶 si臋 gdzie艣 nawi膮za艂o 鈥 wytwarza si臋 pewnego rodzaju energia. Wi臋c zgadzam si臋, 偶e ta przestrze艅 w radiu jest bardzo wa偶na. Wiadomo, 偶e ceni臋 sobie nagrane tre艣ci, bo s膮 autorskie, ale pierwiastek nadawania na 偶ywo jest, w moim mniemaniu, niezb臋dny i stanowi kwintesencj臋 Radia Kapita艂.

Czy studio nadal jest w MSN? Wiem, 偶e na pocz膮tku mieli艣cie studio w艂a艣nie w Muzeum i 偶e mia艂o to by膰 na trzy miesi膮ce.

D: W tej chwili tymczasowe studio jest w szkole. Jaki艣 miesi膮c temu w MSN zacz膮艂 si臋 remont, w ramach kt贸rego Muzeum organizuje nam przestrze艅 i nawet w pe艂ni ponosi koszty przystosowania przestrzeni pod nas.

T: To taki ekstra przyk艂ad sytuacji, w kt贸rej du偶a instytucja jest w stanie przyj膮膰 mniejszy podmiot i tak naprawd臋 zaprosi膰 go do wsp贸艂pracy bez wielkich biurokratycznych procedur czy zmian. MSN zaprosi艂 nas bez naszego upraszania si臋. Joanna Mytkowska zaproponowa艂a nam, aby艣my zostali w MSN i 偶e mo偶na nawet, w ramach remontu przestrzeni na Pa艅skiej 3, odseparowa膰 studio od reszty przestrzenni. Dla mnie to bardzo fajny przyk艂ad feministycznej instytucji, kt贸ra jest otwarta na elastyczne zmiany i wsp贸艂istnienie. Zacz臋li艣my te偶 rozmawia膰 z Departamentem Obecno艣ci, aby troch臋 splata膰 nasze dzia艂ania. Je艣li oni zapraszaj膮 artyst贸w i artystki na wywiady czy transmisje/spotkania, radio mog艂oby emitowa膰 ten materia艂. Chcemy te偶 puszcza膰 r贸偶ne dzie艂a sztuki d藕wi臋ku, prezentowane na wystawie w Muzeum nad Wis艂膮 i wzajemnie si臋 w ten spos贸b wspiera膰.

D: Dodatkowym aspektem misji Radia Kapita艂 jest co艣, czego brakowa艂o przez wiele lat. Wszystkie 艣rodowiska 偶y艂y obok siebie i patrzy艂y na siebie przez 鈥瀞zklane 艣ciany鈥. Nagle okaza艂o si臋, 偶e nareszcie zaczynamy si臋 zauwa偶a膰, a wi臋c tak偶e wymienia膰 do艣wiadczenia. Powstaje dzi臋ki temu nowa jako艣膰 komunikacji. To jest 艣wietne, bo do tej pory mo偶na by艂o wy艂膮cznie marzy膰, aby co艣 takiego si臋 wydarzy艂o. To si臋 samoistnie dzieje w Radiu Kapita艂. Tak naprawd臋 mo偶emy to tylko stymulowa膰 i ukierunkowywa膰 dzia艂ania. Jeszcze bardziej rozszerza膰 dzia艂alno艣膰 o nowe osoby, nowe instytucje, nowe spo艂eczno艣ci. Tworzy膰 now膮 przestrze艅, kt贸rej nigdy wcze艣niej nie by艂o. Jestem bardzo ciekawy, co b臋dzie z radiem za trzy lata. Nie, czy przetrwa: bo tutaj nie mam 偶adnych w膮tpliwo艣ci. Jestem tylko bardzo ciekawy, co uda nam si臋 osi膮gn膮膰 za 3 lata: wszystkim osobom, kt贸re wsp贸艂tworz膮 radio: autorom i autorkom audycji. Nie da si臋 tego przewidzie膰

Jakie macie pomys艂y na przysz艂o艣膰?

T: Na fali idei Justyny (chodzi o Justyn臋 Banaszczyk/FOQL), kt贸ra pracuje nad wnioskiem Culture of Solidarity i jej pomys艂u, 偶eby wnioskowa膰 o pieni膮dze na stworzenie wersji dwuj臋zycznej naszej strony, mam wielk膮 nadziej臋, 偶e szybciej ni偶 p贸藕niej uda nam si臋 wyj艣膰 poza nasz膮 ba艅k臋 i otworzymy si臋 na zewn膮trz. Chcemy wi臋cej dialogu mi臋dzynarodowego, mo偶e dojd膮 jakie艣 projekty z grantu wyszehradzkiego, realizowane z podobnymi spo艂eczno艣ciowymi radiostacjami z Budapesztu czy z Pragi, aby m贸c t膮 polsk膮 spo艂eczno艣膰 „wypycha膰” na zewn膮trz czy da膰 jej mo偶liwo艣膰 zaistnienia na jeszcze szerszej platformie.

D: Ja z kolei mam perspektyw臋 bardziej do 艣rodka, bo uwa偶am, 偶e jeszcze bardzo du偶o zosta艂o do zrobienia tutaj u nas, ale warto tutaj wspomnie膰 偶e Radio otwiera trzy kolejne studia: w Poznaniu, Wroc艂awiu, 艁odzi. Chcia艂bym pokaza膰, 偶e mamy r贸偶ne perspektywy, widzimy radio szeroko i nie ma scentralizowanego dzia艂ania, s膮 raczej niezale偶ne wizje, kt贸re razem buduj膮 to Radio. To wszystko idzie w jednym kierunku, ale bardziej horyzontalnie ni偶 wertykalnie.