MENU
Trafostacja Sztuki w Szczecinie ul. 艢wi臋tego Ducha 4 CZYNNA Wto-Nie 11:00-19:00 +48 91 400 00 49
Logo TRAFO

Wyk艂ad Alicji Gzowskiej
towarzysz膮cy wystawie
Prince Polonia

Piotr Zaremba 鈥 szczeci艅ski urbanista o 艣wiatowym rozmachu聽
Wyk艂ad Alicji Gzowskiej (wydarzenie towarzysz膮ce wystawie Prince Polonia)

Profesora Piotra Zaremb臋 wielu mieszka艅c贸w Szczecina kojarzy jako wa偶n膮 posta膰 historyczn膮 – pierwszego polskiego prezydenta miasta. Znacznie mniej rozpoznana jest jego mi臋dzynarodowa dzia艂alno艣膰 w charakterze dydaktyka i konsultanta, cho膰 okaza艂 si臋 on jednym z najgorliwszych ambasador贸w tzw. 鈥瀙olskiej聽szko艂y urbanistyki鈥. Ju偶 od lat 50., gdy podr贸偶owa艂 ze wsp贸艂pracownikami do Korei P贸艂nocnej, Chin i Wietnamu szuka艂 mo偶liwo艣ci adaptacji metod planowania wypracowanych w kraju do potrzeb kraj贸w Trzeciego 艢wiata. Kolejne liczne wyjazdy do kraj贸w Afryki, Azji i Ameryki Po艂udniowej sk艂oni艂y go do opracowania programu innowacyjnego kursu dla specjalist贸w z kraj贸w rozwijaj膮cych si臋. W wyniku jego konsekwentnych wysi艂k贸w na przestrzeni blisko 30 lat do Szczecina 鈥 kt贸ry sta艂 si臋 mi臋dzynarodowo uznanym, presti偶owym o艣rodkiem 鈥 przyjecha艂o ponad 500 os贸b z 4 kontynent贸w aby podnosi膰 swoje kwalifikacje.

Szko艂a planowania przestrzennego, kt贸r膮 wsp贸艂tworzy艂 Piotr Zaremba odegra艂a w urbanistyce prekursorsk膮 rol臋 i sprawi艂a, 偶e w epoce PRL Szczecin sta艂 si臋 mi臋dzynarodowym centrum projektowania dla pa艅stw Trzeciego 艢wiata, a w szczeg贸lno艣ci Indii. Warto przypomnie膰, 偶e kraj ten by艂 wa偶nym odbiorc膮 statk贸w budowanych w stoczni im. Adolfa Warskiego.

Przed II wojn膮 艣wiatow膮 Zaremba utrzymywa艂 kontakty z ruchem narodowym i by艂 zwolennikiem koncepcji 鈥瀘drodzenia idei piastowskiej鈥 na Pomorzu. G艂臋boko wierzy艂, 偶e region ten historycznie i kulturowo zwi膮zany jest z innymi cz臋艣ciami kraju; bez zdecydowanych dzia艂a艅 p贸藕niejszego pierwszego prezydenta Szczecina miasto zapewne nie znalaz艂oby si臋 w granicach powojennej Polski. W 1954 roku, pozbawiony ju偶 w艂adzy, wyjecha艂 do Korei P贸艂nocnej jako kierownik polskiej sekcji urbanistycznej. Trzy lata p贸藕niej zosta艂 doradc膮 rz膮du Chin w zakresie planowania regionalnego, p贸藕niej za艣 konsultantem聽

w Wietnamie i Afryce. Szybko sta艂 si臋 ekspertem do spraw kraj贸w rozwijaj膮cych si臋, a jego 艣wiatow膮 s艂aw臋 umocni艂a 艣cis艂a wsp贸艂praca聽z Organizacj膮 Narod贸w Zjednoczonych. W 1966 roku powo艂a艂 Mi臋dzynarodowe Podyplomowe Studium Urbanistyki i Planowania Regionalnego przy Politechnice Szczeci艅skiej. Do 1990 roku wykszta艂ci艂o ono 480 planist贸w z 47 kraj贸w Afryki, Ameryki 艁aci艅skiej i Azji. Je艣li chodzi o ten ostatni kontynent, najwi臋cej student贸w przyby艂o z Indii 鈥 a偶 47 os贸b. Pierwszym doktoratem uko艅czonym w ramach kursu by艂a praca 鈥濺egional Planning and Planning Methods in India鈥 R.M. Malaviahego, obroniona w 1967 roku.聽

W tym samym okresie Zaremba po raz pierwszy odwiedzi艂 subkontynent, gdzie jego prace by艂y ju偶 dobrze znane; profesor wyk艂ada艂 mi臋dzy innymi w zaprojektowanym przez Le Corbusiera Chandigarh聽i doradza艂 w艂adzom Pend偶abu. Do Indii przyjecha艂 po raz kolejny聽w 1972 roku; tamtejsza prasa szeroko cytowa艂a wtedy jego uwagi聽i krytyczne komentarze dotycz膮ce planowania Bombaju, Delhi i innych miast.

Piotr Zaremba (podobnie jak Kalecki w sferze ekonomii) przestrzega艂 przed bezkrytycznym transferowaniem idei i rozwi膮za艅 z Zachodu na Wsch贸d. W Indiach m贸wi艂 swoim by艂ym studentom, sprawuj膮cym ju偶 wa偶ne funkcje w swojej ojczy藕nie, 偶e to oni sami powinni projektowa膰 rozw贸j region贸w i miast 鈥 poniewa偶 znaj膮 lokalne uwarunkowania. Podej艣cie Zaremby doskonale wida膰 w prezentowanych na wystawie rysunkach z jego notesu z podr贸偶y po Indii: dok艂adnie analizowa艂 tradycyjn膮 architektur臋 i spo艂ecze艅stwo. Dopiero na tej podstawie proponowa艂 nowe rozwi膮zania, zawsze uwzgl臋dniaj膮ce warunki gospodarcze oraz r贸wnowag臋 ekologiczn膮, tak jak to czyni膮 dzisiejsi urbani艣ci.

Alicja Gzowska 鈥 g艂贸wna specjalistka w Narodowym Instytucie Architektury i Urbanistyki, doktorantka w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego, zajmuje si臋 architektur膮 drugiej po艂owy XX wieku w Polsce. Od 2016 roku we wsp贸艂pracy z Piotrem Bujasem kieruje grantem badawczym NCN pt. Piotr Zaremba (1910-1993): dzie艂o i wp艂yw urbanisty i nauczyciela w dobie zglobalizowanej kompetencji. Wsp贸艂autorka ksi膮偶ek Postmodernizm polski. Architektura i urbanistyka. Rozmowy z architektami (Wydawnictwo 40 000 Malarzy, 2013), Postmodernizm jest prawie w porz膮dku. Polska architektura po socjalistycznej globalizacji (Fundacja B臋c-Zmiana, 2012). Pasjonatka 艂upin 偶elbetowych i architektury kolejowej, monografistka zburzonego katowickiego dworca: Szesna艣cie 偶elbetowych kwiat贸w. Nowy dworzec kolejowy w Katowicach (Wydawnictwo Naukowe 鈥炁歭膮sk鈥, 2012). Od lat wsp贸艂pracuje w charakterze badaczki przy mi臋dzynarodowych projektach badawczych.聽