MENU
Trafostacja Sztuki w Szczecinie ul. 艢wi臋tego Ducha 4 Wto-Czw & Nie / Tue-Thu & Sun 11:00-19:00 Pt-Sob / Fri-Sat 11:00-21:00
Logo TRAFO

Natalia Romik
Kryj贸wki. Architektura przetrwania

Wystawa wsp贸艂organizowana przez TRAFO Trafostacj臋 Sztuki w Szczecinie oraz Zach臋t臋 鈥 Narodow膮 Galeri臋 Sztuki, gdzie by艂a pokazywana od 31 marca do 17 lipca 2022 r.

kuratorzy:聽Stanis艂aw Ruksza, Kuba Szreder
wsp贸艂praca naukowa:聽Aleksandra Janus

producenci:聽Micha艂 Kubiak i聽Anna Muszy艅ska聽(Zach臋ta), Andrzej Witczak (TRAFO Trafostacja Sztuki)
wsp贸艂praca:聽Julia Leopold i聽Aleksandra Zientecka (Zach臋ta), Taras Nazaruk i聽Maryana Mazurak (Centre for Urban History of East-Central Europe we Lwowie)
opracowanie graficzne:聽Piotr Jakowe艅ko (Senna Kolektyw)
architektura wystawy:聽Sebastian Kucharuk (Senna Kolektyw)

wsp贸艂praca przy wykonaniu modeli i form rze藕biarskich: Agnieszka Szreder, Rafa艂 呕wirek, Oleksii Konoshenko
srebrzenie form rze藕biarskich:聽Pracownia Konserwacji Zabytkw聽鈥斅Piotr Pelc
przygotowanie skanw i聽modeli 3D:聽ArchiTube
re偶yser filmw dokumentalnych:聽Peter Prestel

wsparcie finansowe wystawy:聽Taube Foundation for Jewish Life & Culture
partner programu publicznego:聽Fundacja Rodziny Rozenw
finansowanie cz臋艣ci dokumentalnej:聽Gerda Henkel Stiftung
finansowanie projektu badawczego w聽Ukrainie:聽Ministerstwo Kultury Kultury i聽Dziedzictwa Narodowego RP
finansowanie konferencji towarzysz膮cej wystawie:聽Global Education Outreach Program (GEOP)聽鈥斅Muzeum Historii 呕ydw Polskich POLIN聽
wsp贸艂praca przy programie publicznym:聽Austriackie Forum Kultury

Zadanie finansowane przez Miasto Szczecin.

Wystawa jest podsumowaniem projektu badawczego Natalii Romik wspieranego przez Gerda Henkel Stiftung oraz The Foundation for the Memory of the Shoah.

Podzi臋kowania

Ta wystawa nie odby艂aby si臋, gdyby nie wsparcie i聽wsp贸艂praca wielu osb. Na szczeglne podzi臋kowania zas艂uguj膮: Sofia Dyak, Joanna Fikus, Murray Fraser, Irena Grudzi艅ska-Gross, Fran莽ois Guesnet, Jonathan Hill, Piotr Jakowe艅ko i聽Sebastian Kucharuk (Senna Kolektyw), Piotr Pelc, Joanna Jzik i聽El偶bieta Dul (Pracownia Konserwacji Zabytkw聽鈥斅Piotr Pelc), Barbara Kirshenblatt-Gimblett, Przemys艂aw Klu藕niak i聽Karolina 艁膮tka i聽zesp贸艂 ArchiTube, Oleksii Konoshenko,聽Luiza Nader,聽Taras Nazaruk i聽Maryana Mazurak (Centre for Urban History of East-Central Europe we Lwowie), Piotr Pelc, Shana Penn, Peter Prestel oraz Klaus Hernitschek i聽Maximilian Schecker, Agata Rakowiecka,聽Matan Shefi, Aga Szreder i聽Rafa艂 呕wirek, Dariusz Stola, Stanis艂aw Welbel, Hanna Wrblewska, Marta Wrbel, Gmina Wyznaniowa 呕ydowska w聽Warszawie, Jewish Community Center Warszawa i聽program Tarbut, Stowarzyszenie 呕ydowski Instytut Historyczny, a聽tak偶e osoby, ktre wspiera艂y badania poszczeglnych kryjwek prezentowanych na wystawie:聽Waldemar i聽Anna Andrzejewscy, Krystian Banik, Manya Berenholz i聽Helen Schwartz,聽聽Krzysztof Bielawski,聽Jerzy Bielczyk, Liana Blicharska,聽Abraham Carmi, Larissa Chulovskaya, Jenya Chulovskyi, Jolanta Cyganek,聽Krystyna i聽Witold Czartoryscy,聽Marta Dobecka i聽Marcin Powier偶a, Iryna Dobrokhodska i聽Serhii Dobrokhodskyi,聽rabin Yehoshua Ellis, Serhii Epifanov,聽Marta Fr膮ckiewicz oraz聽Erika Krzyczkowska-Roman (Muzeum聽Historii 呕ydw Polskich POLIN),聽Dalia Gordon, Jan Jagielski,聽Karolina Jakowe艅ko (Fundacja Brama Cukermana i聽Festiwal Babiniec),聽Marek Je偶owski,聽Jadwiga Kobylec,聽Vlodko Kostyrko, Marek Kr臋piec (Akademia Grniczo-Hutnicza w聽Krakowie),聽Bo偶ena i聽Grzegorz Kujawowiczowie,聽Micha艂 Laszczkowski, Szymon Lenarczyk, Kamil Mendocha, Ewa Mroczka i聽Rafa艂 Godek (Powiatowe Centrum Kultury i聽Turystyki w聽Wi艣niowej), Natalia Mysak, Chris Nicola, Marla Raucher Osborn, Jay Osborn (Rohatyn Jewish Heritage),聽Avihu Ronen, Oleh Rybchynskyi,聽Piotr Rypson, Andrii Ryshtun i聽Anna Tychka (Urban Explorers Lviv), Wies艂aw i聽Danuta Salamon, Aleksander Schwarz (Fundacja Zapomniane),聽聽siostry niepokalanki z聽Jaros艂awia: Anastazja, Xawera i聽Bernadetta,聽Karol Skar偶y艅ski,聽Dymitr Solomko i聽Magdalena Olak,聽Mykhailo Sokhatskyi, Remigiusz Sosnowski i聽Witold Wrzosi艅ski (Fundacja Dokumentacji Cmentarzy 呕ydowskich), Magdalena Sugalska, Przemys艂aw Szpilman, Wojciech Tabaszewski, Janet Tobias

DATY

艣ro 06 lip 2022 —
czw 07 lip 2022

BADANIA ARTYSTYCZNE I ARCHITEKTONICZNE W STUDIACH NAD PAMI臉CI膭 INTERDYSCYPLINARNA SESJA

czw 04 sie 2022
19:00
otwarcie
pi膮 05 sie 2022 —
nie 06 lis 2022
wystawa
pi膮 05 sie 2022
17:00
oprowadzanie

Kryj贸wki. Architektura przetrwania Oprowadzanie po wystawie

nie 16 pa藕 2022
13:00
spacer z Erykiem Krasuckim

Spacer z Erykiem Krasuckim 艢ladami 呕yd贸w szczeci艅skich

pi膮 04 lis 2022
19:00
spotkanie

Spotkanie z Agnieszk膮 Holland Odpowiedzialno艣膰 wymaga dzi艣 od nas wyobra藕ni

Zobacz te偶

Wystawa Natalii Romik jest artystycznym ho艂dem dla architektury przetrwania, kryjwek budowanych i聽u偶ytkowanych przez 呕ydw podczas Holokaustu. Wykorzystywali oni dziuple drzew, szafy, miejskie kana艂y, jaskinie czy puste groby, 偶eby stworzy膰 w nich tymczasowe schronienie. W salach wystawowych TRAFO prezentowane s膮 lustrzane odlewy dziewi臋ciu kryjwek z聽terenw Polski i聽dzisiejszej Ukrainy. Formom rze藕biarskim towarzyszy wystawa prezentuj膮ca efekty interdyscyplinarnych bada艅 przeprowadzonych przez Natali臋 Romik i聽Aleksandr臋 Janus wraz z聽zespo艂em antropolo偶ek, historyczek, archeologw i聽miejskich odkrywcw.

Artystycznie modyfikuj膮c modele kryjwek, ktre z聽definicji musz膮 pozosta膰 niewidoczne dla niepowo艂anego oka, Romik podejmuje gr臋 z聽widzialno艣ci膮 jako istotn膮 w艂a艣ciwo艣ci膮 ich architektonicznej formy. Tragiczna historia Zag艂ady jest punktem wyj艣cia do uniwersalnej refleksji na temat metod przetrwania w聽sytuacji egzystencjalnego zagro偶enia, ich cielesnego, spo艂ecznego i聽architektonicznego wymiaru. Instalacja stanowi wyraz ho艂du dla codziennego trudu ukrywanych i聽ukrywaj膮cych, ich kreatywno艣ci, solidarno艣ci, woli 偶ycia, cz臋sto pomijanych w聽tradycji upami臋tnie艅 heroicznych, ktre fetuj膮 g艂贸wnie bohaterw i聽przywdcw. Problematyzuje rwnie偶 temat upami臋tniania niewidzialnej architektury, ktra pomimo swojej niewidoczno艣ci, jest istotnym 艣wiadectwem historycznym. Jednocze艣nie modele kryjwek konotuj膮 miejsce ludzkiego odosobnienia. Mog膮 by膰 te偶 odczytywane w聽szerszej perspektywie egzystencjalnej, np. tragedii uchod藕cw i聽dawania im schronienia w聽trakcie migracji czy prze艣ladowa艅 w聽krajach zagro偶onych konfliktami militarnymi.

Wystawa podejmuje refleksj臋 nad fundamentalnymi problemami architektury i聽wsp贸艂偶ycia spo艂ecznego, takimi jak relacja mi臋dzy form膮 i聽funkcj膮 czy projektowaniem i聽u偶ytkowaniem przestrzeni. Kryjwki cz臋sto tworzone by艂y聽ad hoc, z聽potrzeby chwili, w聽miejscach do tego pierwotnie nieprzystosowanych. S膮 艣wiadectwem architektonicznej kreatywno艣ci u偶ytkownikw, ktrzy musieli zabezpieczy膰 sobie podstawowe potrzeby zwi膮zane z聽podtrzymywaniem 偶ycia聽鈥斅czasem przez wiele lat聽鈥斅z wykorzystaniem minimalnych 艣rodkw, bez mo偶liwo艣ci radykalnej zmiany dost臋pnej przestrzeni. Strychy, piwnice, jaskinie, drzewa czy nawet groby zyskiwa艂y zupe艂nie now膮 funkcj臋, ktrej warunkiem by艂o utrzymanie pozoru ich dotychczasowej formy聽鈥斅aby zapewni膰 skuteczn膮 ochron臋, strych musia艂 wygl膮da膰 jak zwyk艂y strych, a聽drzewo jak zwyk艂e drzewo.聽

Wystawa jest zarazem podsumowaniem procesu badawczego przeprowadzonego z聽wykorzystaniem interdyscyplinarnego repozytorium, na ktre sk艂adaj膮 si臋 techniki architektoniczne i聽artystyczne, badania archiwalne czy metody nauk spo艂ecznych. Projekt wpisuje si臋 w聽szerszy trend refleksji nad poznawczym potencja艂em architektury i聽sztuki, wykorzystuj膮c j膮 do podj臋cia namys艂u nad wsplnot膮 zawi膮zywan膮 w聽sytuacji zagro偶enia聽鈥斅czy to o聽charakterze politycznym, ekonomicznym czy klimatycznym.

 

Widoki wystawy: Andrzej Golc