MENU
Trafostacja Sztuki w Szczecinie ul. ┼Üwi─Ötego Ducha 4 OPEN Tue-Sun 11 amÔÇô7 pm +48 91 400 00 49

PLANETARIUM
ZWIEDZANIE WYSTAWY
Z MICHALEM KOLE─îKIEM
21 maja 2019

Curator:

Michal Kole─Źek

Oprowadzanie artysty i kuratora:

21 maja 2019 (wtorek) o godz. 18:00

Serdecznie zapraszamy na wwiedzanie wystawy Planetarium┬áw towarzystwie kuratora Michala Kole─Źka.
……………………………………..
Wystawa po raz pierwszy prezentuje szczeci┼äskiej publiczno┼Ťci prace Ji┼Ö├şego Kovandy (ur. 1953), jednego z najwa┼╝niejszych i najbardziej wp┼éywowych wsp├│┼éczesnych artyst├│w czeskich, kt├│ry jest r├│wnie┼╝ szeroko rozpoznawalny i prezentowany w mi─Ödzynarodowym obiegu sztuki. W ostatnich dw├│ch dekadach artysta zapraszany by┼é do wzi─Öcia udzia┼éu w kluczowych pokazach sztuki, m.in. Documenta13 w Kassel w 2007 roku, Sao Paulo Biennial w 2012 roku czy Istanbul Biennial w 2013 roku. Dzie┼éa Kovandy zosta┼éy r├│wnie┼╝ w┼é─ůczone do kolekcji presti┼╝owych instytucji, tj. Centre Pompidou w Pary┼╝u czy Museum of Modern Art w Nowym Jorku.

Tw├│rczo┼Ť─ç Kovandy nie jest w Polsce nieznana. W ci─ůgu zaledwie kilku ostatnich lat artysta przygotowa┼é wystawy indywidualne w Galerii Arsena┼é w Bia┼éymstoku (2012) czy w Muzeum Wsp├│┼éczesnym we Wroc┼éawiu (2013). Warto odnotowa─ç, ┼╝e pierwsza wystawa indywidualna artysty odby┼éa si─Ö w 1976 roku w Galerii Mospan w Warszawie. Debiut poza granicami Czechos┼éowacji wynika┼é z przygn─Öbiaj─ůcej sytuacji spo┼éecznej komunistycznego kraju, gdzie w┼éadze narzucone przez Zwi─ůzek Radziecki wdra┼╝a┼éy tzw. normalizacj─Ö. W atmosferze politycznej tamtych lat jakakolwiek swobodna publiczna prezentacja Kovandy by┼éa praktycznie niemo┼╝liwa.

Wystawa Kovandy w TRAFO znacznie r├│┼╝ni si─Ö od poprzednich ekspozycji artysty w Polsce, wpisuj─ůc si─Ö jednocze┼Ťnie w lini─Ö mniej licznych, ale przez to bardziej charakterystycznych projekt├│w autora, skupiaj─ůcych na monumentalnych interwencjach przestrzennych typu site-specific. W tym kontek┼Ťcie nale┼╝y przede wszystkim wymieni─ç realizacje artysty w klasycznym white cube wiede┼äskiego pawilonu Secesji w 2010 roku czy w Palacio de Cristal w Madrycie, kt├│re jest cz─Ö┼Ťci─ů Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia w 2012 roku. W swoich projektach artystycznych Kovanda zawsze wra┼╝liwie reaguje nie tylko na specyficzne warunki przestrzeni wystawowych, dla kt├│rych prace s─ů przygotowywane, ale tak┼╝e na ich potencja┼é merytoryczny i znaczeniowy, cz─Östo nacechowany emocjonalnie.

W monumentalnej sali wystawowej by┼éej szczeci┼äskiej stacji transformatorowej artysta stworzy┼é dominuj─ůc─ů, a mimo to subteln─ů i do pewnego stopnia intymn─ů instalacj─Ö. Sk┼éada si─Ö ona z przewod├│w elektrycznych, oprawek i ┼Ťwiec─ůcych ┼╝ar├│wek, kt├│re w liniach pionowych przep┼éywaj─ů przez galeryjn─ů przestrze┼ä. W ten spos├│b Kovanda tymczasowo przywr├│ci┼é galerii jej pierwotny cel.

Jednocze┼Ťnie artysta bada┼é temat jednego z fundamentalnych ┼║r├│de┼é ludzkiej cywilizacji; bez w─ůtpliwo┼Ťci jest nim postrzeganie i refleksja na temat niesko┼äczono┼Ťci ┼Ťwiata, jego punkt├│w oparcia w postaci rzeczywistej i metaforycznej energii gwiazd iskrz─ůcych na nocnym niebie. Na pod┼éodze sali wystawowej artysta u┼éo┼╝y┼é ze ┼Ťwiec─ůcych punkt├│w gwiazdozbiory Barana, Delfina, Liry i Wagi. W ten spos├│b dyskretnie poruszy┼é temat konwersji zwi─ůzanej z przemian─ů by┼éego budynku przemys┼éowego na ÔÇ×zak┼éad i obserwatorium sztuki wsp├│┼éczesnejÔÇŁ. W instalacji drzemie elektryzuj─ůcy potencja┼é prowokatorski, poniewa┼╝ energia, kt├│ra by┼éa tutaj dawniej wytwarzana i dystrybuowana na potrzeby lokalnej wsp├│lnoty, teraz zostaje symbolicznie zwizualizowana i zsakralizowana w murach budynku. Tym samym artysta proponuje odbiorcom zag─Öszczon─ů i delikatnie promieniuj─ůc─ů si┼é─Ö dla w┼éasnego u┼╝ytku; tak, jakby ich wzywa┼é do przeistoczenia si─Ö w ruchome ludzkie kondensatory magazynuj─ůce, kt├│re pozytywn─ů energi─Ö artystycznego prze┼╝ycia przekazuj─ů dalej w swoim otoczeniu. By to osi─ůgn─ů─ç, nale┼╝y jednak zatrzyma─ç si─Ö w stworzonym przez Kovand─Ö b┼éyskaj─ůcym polu si┼éowym, znieruchomie─ç w delikatnym mroku, przyjrze─ç si─Ö ┼║r├│d┼éom w┼éasnego potencja┼éu, wpu┼Ťci─ç ┼Ťwiat┼éo do dalekich zak─ůtk├│w wyobra┼║ni; tych by─ç mo┼╝e zapomnianych, ukrytych w po┼Ťpiechu codziennych obowi─ůzk├│w.

W koncepcj─Ö rozleg┼éej instalacji Ji┼Ö├şego Kovandy w g┼é├│wnej sali TRAFO, wpisane zosta┼éy r├│wnie┼╝ starsze prace, kt├│re umieszczono na antresolach i w przylegaj─ůcych salach projekcyjnych. Zbi├│r przedstawia nie tylko istotne tendencje w tw├│rczo┼Ťci autora, ale tak┼╝e modeluje szerszy kontekst dla niepowtarzalnego dzie┼éa site-specific w g┼é├│wnej sali galerii.

Skromny wyb├│r praz ze zbior├│w z kolekcji pozwala zapozna─ç si─Ö z kultowymi akcjami i minimalistycznymi interwencjami Ji┼Ö├şego Kovandy z drugiej po┼éowy lat 70. i pocz─ůtku lat 80. XX wieku. Eksperymentalne, obrazowe formy z okresu postkonceptualnego artysty powstawa┼éy w atmosferze transformacji spo┼éecznej lat dziewi─Ö─çdziesi─ůtych. Pokazujemy r├│wnie┼╝ przyk┼éady powrotu autora do form publicznego performansu czy subwersyjnych instalacji przestrzennych, charakteryzuj─ůcych strategi─Ö wyrazu rozwijan─ů przez artyst─Ö w nowym tysi─ůcleciu. Mimo skromnego, na tle ca┼éego dorobku Ji┼Ö├şego Kovandy, zakresu ekspozycji, mo┼╝na dostrzec jedn─ů z najistotniejszych i skrytych cech jego tw├│rczo┼Ťci. Jest ni─ů zwi─ůzek z przestrzeni─ů, kt├│ry w ca┼ékowicie naturalny spos├│b zaznaczony zostaje w szczeci┼äskiej instalacji.

W ko┼äcu, wspominaj─ůc nacisk k┼éadziony przez Kovand─Ö na relacje przestrzenne, nale┼╝y sobie u┼Ťwiadomi─ç zasadnicz─ů przemian─Ö artysty dotycz─ůc─ů odbioru przestrzeni w sensie spo┼éecznym, geograficznym i emocjonalnym. Odbywa┼éa si─Ö ona stopniowo, od lat siedemdziesi─ůtych XX wieku a┼╝ do wsp├│┼éczesno┼Ťci, w kilku falach, i by┼éa mi─Ödzy innymi zwi─ůzana ze zmianami politycznymi, rozwijaj─ůc─ů si─Ö globalizacj─ů czy rozwojem technologicznym. Cho─ç w┼éa┼Ťciwie Ji┼Ö├ş Kovanda stworzy┼é niewielk─ů liczb─Ö rzeczywi┼Ťcie rozleg┼éych i dominuj─ůcych dzie┼é, w jego kontemplacyjnym sposobie wyrazu kwestie postrzegania i tematyzacji przestrzeni nale┼╝─ů do najbardziej istotnych i d┼éugotrwale poruszanych zagadnie┼ä. By─ç mo┼╝e to w┼éa┼Ťnie tutaj mo┼╝na znale┼║─ç ┼║r├│d┼éo znacznego wp┼éywu autora na sytuacj─Ö artystyczn─ů u progu nowego tysi─ůclecia. W zupe┼énie odmiennych okoliczno┼Ťciach, przy diametralnie r├│┼╝nych parametrach ustanawiania i prze┼╝ywania wymiar├│w spo┼éecznych i fizycznych, starsze, ale i aktualne prace Kovandy, otwieraj─ů drog─Ö do definiowania to┼╝samo┼Ťci wsp├│┼éczesnej sztuki czeskiej, a w szerszym kontek┼Ťcie tak┼╝e ┼Ťrodkowoeuropejskiej. To┼╝samo┼Ťci stoj─ůcej mi─Ödzy przesz┼éo┼Ťci─ů a przysz┼éo┼Ťci─ů, otwartej na partycypacj─Ö osi─ůgalnego otoczenia, budowanej na relacjach przestrzennych odpowiadaj─ůcych mo┼╝liwo┼Ťciom fizycznym jednostki oraz opieraj─ůcej si─Ö na nasilaj─ůcej si─Ö wirtualno┼Ťci istnienia spo┼éecznego i uzale┼╝nieniu od technologii. Synonimem postrzegania przestrzeni przez Kovand─Ö mo┼╝e by─ç blisko┼Ť─ç, kt├│ra by┼éa i nieustannie jest dla znacznej cz─Ö┼Ťci kraj├│w Europy ┼Ürodkowej zasadniczym tematem w procesie rozwoju strategii wyrazu i samego stanu sztuki. Coraz wyra┼║niej wpisuje si─Ö w proces ukierunkowany na powr├│t do ideowej pustki i bezosobowej manipulacji systemowej. (Michal Kole─Źek)

Ji┼Ö├ş Kovanda (ur. 1953 r.) ÔÇô jeden z najwa┼╝niejszych i najbardziej wp┼éywowych wsp├│┼éczesnych artyst├│w czeskich, szeroko rozpoznawalny i prezentowany w mi─Ödzynarodowym obiegu sztuki. W ostatnich dw├│ch dekadach bra┼é udzia┼é w kluczowych pokazach sztuki, m.in. pawilonie Secesji (2010), Palacio de Cristal w Madrycie (2012), Documenta13 w Kassel (2007), Sao Paulo Biennial (2012) czy Istanbul Biennial (2013). Dzie┼éa artysty w┼é─ůczono do kolekcji presti┼╝owych instytucji, tj. Centre Pompidou w Pary┼╝u czy Museum of Modern Art w Nowym Jorku. W ci─ůgu zaledwie kilku ostatnich lat artysta przygotowa┼é wystawy indywidualne w Galerii Arsena┼é w Bia┼éymstoku (2012) czy w Muzeum Wsp├│┼éczesnym we Wroc┼éawiu (2013). Warto odnotowa─ç, ┼╝e pierwsza wystawa indywidualna artysty odby┼éa si─Ö w 1976 roku w Galerii Mospan w Warszawie.
……………………..
na zdj─Öciu:
Wernisa┼╝ wystawy Planet
arium
 w TRAFO / fot. Sylwia Gudaczewska