PRZECHWAŁKI I POGRÓŻKI

Ewa Axelrad, Tomek Baran, Rahim Blak, Karolina Breguła, Mateusz Choróbski, Pola Dwurnik, Marcin Dudek, Roman Dziadkiewicz, Jacek Kołodziejski, Mikołaj Moskal, Karol Komorowski, Olga Kowalska, Paweł Kowzan, Dominka Olszowy, Franek Orłowski, Tomek Pawłowski, Cezary Poniatowski, Karol Radziszewski, Dominik Ritszel, Daniel Rycharski, Konrad Smoleński, Maciej Stępiński, Stach Szumski

Wystawa:

7 grudnia 2017 - 28 stycznia 2018

Wernisaż:

7 grudnia 2017 (czwartek) o godz. 19:00

Kurator:

Łukasz Białkowski, Piotr Sikora

Wystawa Przechwałki i pogróżki to projekt, który podejmuje kwestię antagonizmu we współczesnym życiu artystycznym w Polsce.

KONFLIKT – NIEUSUWALNY ELEMENT POLA SZTUKI

Jest to tematyka, o której mówi się niechętnie. Jeśli artyści podejmują wątki konfliktu, to zazwyczaj interesują się nim w kontekście sztuki zaangażowanej społecznie, badającej spory między społecznymi grupami interesu, społecznościami marginalizowanymi (np. środowiska LGBT) lub zbyt słabymi (np. bezrobotni, bezdomni), by potrafiły zabierać głos samodzielnie. Tym samym artyści podejmują chętnie kwestię konfliktu NA ZEWNĄTRZ świata artystycznego, natomiast rzadko przyglądają się konfliktom WEWNĄTRZ pola sztuki. Przyczyny te nie są do końca zrozumiałe. Być może decyduje o tym przekonanie, że dotykanie tej sfery jest nieeleganckie, niedojrzałe, być może wiara, że ewokowanie konfliktów nikomu nie służy, jest wbrew interesom wszystkim i lepiej konflikty wyciszać, niż je prowokować.

Tymczasem, jeśli przyjrzymy się rozwojowi sztuki w XX wieku, okazuje się, że otwarty konflikt był jednym z jej motorów napędowych. Tak sugeruje np. Pierre Bourdieu, który dynamikę rozwoju ruchów awangardowych na początku XX wieku przedstawia jako grę o władzę w polu sztuki. Motorem tego procesu były próby zawłaszczania monopolu na “prawdziwą” sztukę, deprecjonowania wartości jednych nurtów przez kolejne (akademizmu przez awangardę, impresjonizmu przez kubizm, figuratywizmu przez abstrakcjonizm itd.). Każdy z nich na pewnym etapie w manifestach i mniej lub bardziej efemerycznych periodykach dezawuował otwarcie konkurentów, dla siebie chcąc zawłaszczyć patent na to, czym i jaka powinna być sztuka. Jednym słowem, awangarda nie tylko nie bała się tak rozumianych konfliktów, ale uczyniła z nich paliwo wolnego lotu. Symboliczną kulminacją i najbardziej jaskrawym przykładem tego zjawiska był słynny gest wymazania rysunku Willema de Kooninga przez Roberta Rauschenberga.

Opisany powyżej mechanizm wskazuje, że ruchy awangardowe pierwszej połowy XX wieku, jawnie ewokowały to, co współcześnie zinstytucjonalizowane pole sztuk wizualnych chętnie chciałoby ukryć, czyli fakt, że pole sztuki, jak każde inne pole społeczne jest zhierarchizowane i mnoży dystynkcje (znany – nieznany, utalentowany – beztalencie, wystawiany – zapomniany, drogi – niekupowany itp.), a wspinanie się po drabinie hierarchii oznacza często zepchnięcie z niej innych.

KULTURA HIPHOPOWA JAKO MODEL ŻYCIA ARTYSTYCZNEGO

Inspiracją dla wystawy jest obszar współczesnej muzyki, w którym otwarty konflikt i walka o pozycję w hierarchii stanowi kluczowy fenomen lub wręcz osnowę artystyczną. Chodzi o kulturę hiphopową i związane z nią zjawiska beefu i dissu. Ten pierwszy termin oznacza mniej więcej pojedynek między dwoma raperami, a drugi to narzędzie tego pojedynku polegające na otwartym obrażaniu przeciwnika i wskazywaniu jego braków (nie tylko) artystycznych. Hip-hop jest więc jednym z obszarów kultury, w którym konflikt demonstrowany jest par excellence. Tym samym jawnie demonstruje energie, które zepchnięte zostały pod dywan w tzw. kulturze wysokiej.

Projekt Przechwałki i pogróżki chce wyłuskać sytuacje, w których artyści traktują konflikt jako napęd działania i w których z otwartą przyłbicą kierują się przeciwko innym artystom. Idąc tym tropem, wystawa Przechwałki prezentować będzie również artystów, którzy na zasadzie dissu wprost mówią, że lepsi są od innych, puszą się przed innymi, jakby prowokując do pojedynku. Wreszcie chce przyglądać się konfliktowi, laboratoryjnie generując go poprzez zestawienia prac i działania pefrormatywne.

Projekt stanowi również próbę przyjrzenia się jak we współczesnej polskiej sztuce kształtują się relacje między tym, co społeczne, grupowe, a tym, co indywidualne i osobiste. Współczesna kultura, a pewnie kultura w ogóle, wymusza często na jednostkach postawy sprzeczne. Z jednej strony obserwujemy więc tendencję, która wspiera indywidualizację, każe poszukiwać możliwości kreowania siebie, wyrażania tego, co w każdym jednostkowe. Z drugiej strony ta sama kultura generuje precyzyjny podział ról, z którego społeczeństwo może wyłonić się jedynie na drodze kooperacji. W polu sztuki przejawia się to napięciem miedzy niby naturalną dla sztuki potrzebą indywidualnego wyrażania się – jak przynajmniej chciał nas przekonać XIX wiek – a potrzebą działania kolektywnego. Współczesny twórca stoi więc na rozdrożu między indywidualizmem – aktem twórczym rozumianym jako działalność jednostkowa – a tendencjami kulturowymi, które każą mu działać w zespole i wymuszają precyzyjny podział zadań. Innymi słowy, wystawa analizować będzie jak indywidualne ego – i jego pragnienia generujące konflikt z Innym –  wchodzi w kolektywne relacje, których wymaga od niego kultura.

WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE

Otwarcie wystawy uświetni koncert Winiego, współtwórcy labelu Stoprocent, błyskotliwego buddy polskiego hip-hopu który raz za razem łamie konwenanse panujące w raperskim światku. 

Wystawie towarzyszyć będzie konferencja pod hasłem Konflikt i jego mechanika w sztukach wizualnych w Polsce, do udziału w której zaproszeni zostaną badacze pracujący nad zagadnieniem konfliktu w szerszej, historycznej perspektywie – od czasu przedwojennej awangardy aż do okresu tzw. sztuki krytycznej i pierwszej dekady XX wieku.  


Łukasz Białkowski (ur. 1981) – krytyk sztuki, niezależny kurator, wykładowca akademicki. Publikował w wielu czasopismach, katalogach wystaw i monografiach książkowych. Autor książek Nieszczere pole. Szkice o sztuce i Figury na biegunach. Narracje silnego i słabego podmiotu twórczego. W 2011 roku na Wydziale Filozoficznym UJ obronił doktorat na temat przekształceń figury twórcy w dwudziestowiecznej estetyce. W latach 2010-2011 roku pracował w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, gdzie był redaktorem naczelnym kwartalnika „MOCAK Forum”. W latach 2012-2013 był kierownikiem programowym galerii BWA Sokół w Nowym Sączu. Prowadzi dział sztuk wizualnych w kwartalniku „Opcje”. Członek AICA. Adiunkt w Katedrze Teorii Sztuki i Edukacji Artystycznej na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, wykładowca na Środowiskowych Studiach Doktoranckich w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Mieszka w Krakowie.

Piotr Sikora (ur. 1986) – absolwent Historii Sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, studiował na Universita degli Studi di Pavia we Włoszech. Krytyk i autor tekstów do katalogów. Autor publikacji na portalach: magazyn szum, magenta mag oraz obieg.pl. Kurator wystaw i projektów  artystycznych.  Kuratorował Sekcję ShowOFF Miesiąca Fotografii w Krakowie 2013. Pracował jako kierownik programowy galerii Małopolskiego Ogrodu Sztuki. Współpracował między innymi przy realizacji 6 edycji Festiwalu Sztuki Wizualnych Art Boom w Krakowie. Organizował pokazy video artu, m.in. „Riding the Wave” w Londynie. Kuratorował wystawę "Nie wiedzą dlaczego, ale robią to" w Londynie i Madrycie. Członek AICA Sekcja Polska. Zapalony gracz w bike polo. Mieszka i pracuje w Pradze i Krakowie.

 

Vulnerability Scanner